Informacja o stanie działalności Zarządu Okręgu Radom SZŻAK

1.Dane ogólne
nazwa jednostki: Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Radom                
rok powstania: 15.09.1989r. na wniosek Stefana Bembińskiego ps. “Harnaś”, adres Zarządu: ul. 25 Czerwca 68, tel. (048) 384 56 25  
nazwisko Prezesa Zarządu: Leon Antoni Etwert, zam. ul. Czachowskiego 14 m 39
26-600 Radom, tel. (048) 362 36 10 ,ilość członków zwyczajnych obecnie - 363 i początkowo 1227, ilość członków podopiecznych obecnie – 252 i początkowo 287, ilość członków nadzwyczajnych obecnie – 61 i początkowo 123.
sztandary, lokale emblematy i odznaki (zdjęcia): są w ZG ŚZŻAK
mapa Okręgu z podziałem na koła na tle mapy administracyjnej określającej zasięg działania Okręgu i kół: załącznik nr.1.  
2.Działalność Statutowa: Komisja Awansowo – odznaczeniowa
ilość awansów wg. Stopni: zestawienia obejmują okres od 2004r. do 2009r.
kapitan wysłano 21 wniosków- przyznano 11, porucznik wysłano 11 wniosków- przyznano 2, podporucznik wysłano 2  wnioski- przyznano 2
W pozycji kapitan- Ministerstwo Obrony Narodowej przyznało 7 awansów uczestnikom rozbicia więzienia w dniu 09.09.1945r. w Radomiu i uwolnienia około 300 żołnierzy Armii Krajowej więzionych przez Urząd Bezpieczeństwa.

Ilość odznaczeń wg rodzaju:Odznaczenia państwowe i resortowe
Krzyż oficerski Odrodzenia Polski wysłano 6 wniosków, otrzymano 6, Krzyż Kawalerski Odrodzenia Polski wysłano 12 wniosków, otrzymano 6, Złoty Krzyż Zasługi wysłano 5 wniosków, otrzymano 1, Srebrny Krzyż Zasługi wysłano 4 wnioski, otrzymano 0. Razem wysłano 27 wniosków, otrzymano 13. Krzyże Oficerskie i Kawalerskie przyznał Pan Prezydent RP uczestnikom rozbicia więzienia w dniu 09.09.1945r. w Radomiu i uwolnienia około 300 żołnierzy Armii Krajowej.

Medal “Pro moria”- wysłano 56 wniosków, otrzymano 22, Patent Weterana- wysłano 6 wniosków, otrzymano 4, Medal “Za Zasługi dla Obronności Kraju”wysłano- 41, otrzymano 30, Złota Odznaka za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej- wysłano 25 wniosków, otrzymano 13, Medal Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej- wysłano 140, otrzymano 140: w tym złote 110, srebrne 30. Podając powyższe dane chcemy zwrócić uwagę na zalecenia Zarządu Głównego, z którymi w zasadzie się nie zgadzamy, ponieważ: otrzymaliśmy pismo Zarządu Głównego (znak: L.dz.937/2009) z dnia 23.04.2009r., dotyczące trybu postępowania przy opracowaniu    wniosków na odznaczenia państwowe. Ustalenia są bardzo rygorystyczne. Zaleca się w uzasadnieniu pisać wyłącznie osiągnięcia w pracy obecne, administracyjne itp. W przypadku “Medalu za Obronność Kraju”- wyłącznie obecną współpracę z organami MON, a ewentualne przyznanie po okresach 3 i 5 latach. Wysłane wnioski zostały zwrócone. Kombatanci to osoby powyżej 83 roku życia i nie można od nich wymagać nadzwyczajnego zaangażowania w pracy oraz równać do ludzi młodych. Wysłane wnioski na awanse są przetrzymywane lub zwracane. Mamy nie zrealizowane wnioski z 2005 i 2006 roku. Wysyłaliśmy do Zarządu Głównego na ręce Prezesa pisma w tej sprawie (L.dz.:51/2009) z 18.02.2009r.oraz do Ministra Krupskiego, jednak bez rezultatu. Chcemy wyraźnie zaznaczyć, że w okresie od 1945 do 1990r. Żołnierze Armii Krajowej byli pomijani tak przy odznaczeniach Państwowych jak i awansach przez władze komunistyczne. Ze względu na powyższe uważamy, że nasze uwagi są uzasadnione.

Komisja Pamięci.
Komisja Pamięci podejmuje działania zmierzające do utrwalenia pamięci o żołnierzach Armii Krajowej i osobach wspierających tych żołnierzy w czasie wojny i po jej zakończeniu. Polega to na rozmowach z przedstawicielami lokalnych władz o potrzebie wybudowania lub remontu pomników, tablic, miejsc straceń itp., z dyrekcjami wybranych szkół- proponowanie nadania imienia Armii Krajowej lub  Dowódcy oddziału AK walczącym na danym terenie oraz porządkowanie miejsc pamięci narodowej. Pomniki i tablice w miejscach pamięci. Dokumentacja i zdjęcia tych pomników i tablic są w posiadaniu Zarządu Głównego i Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Cmentarze, kwatery, zbiorowe i indywidualne mogiły, Ściany Pamięci Armii Krajowej. Takimi miejscami w naszym Okręgu są:cmentarz na Firleju, cmentarz wojenny w Siczkach, miejsce w Lesie Kosowskim, Ściana Pamięci w Zwoleniu, Ściana Pamięci w Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Kałkowie- Godowie oraz Panteon Pamięci Dowódców Komendy Głównej i Okręgu Radomsko – Kieleckiego AK w kościele p.w. Matki Bożej Miłosierdzia. Muzea, Izby Pamięci, wystawy. Izba Pamięci powstała w Makowcu staraniem Koła ŚZŻAK w Skaryszewie. Wydawnictwa (książki, biuletyny, kroniki, wspomnienia,artykuły okol.). Biuletyny wydawane były do 2004r., a w tym roku Koło ŚZŻAK w Skaryszewie wydało Biuletyn Informacyjny z okazji uroczystego posadzenia i poświęcenia Dębu Katyńskiego i Pomnika upamiętniającego posterunkowego Policji Państwowej Jana Żaka w Makowcu obok pomnika “Ku Czci Armii Krajowej” dnia 25 października 2009r. (zał.2). Plastyka, (obrazy, grafika, plakaty)- nie wydawano. Sesje historyczne- odbyły się w Klubie Historycznym i Szkołach noszących imię Armii Krajowej lub Dowódców AK, a ich tematem była postać marszałka Polski Edwarda Rydza- Śmigłego i gen. Stefana Roweckiego ps. “Grot”. Kluby im. “Grota” Roweckiego i Kluby Historyczne im. Armii Krajowej. Na terenie Okręgu Radom istnieje Międzyszkolny klub Historyczny im. Armii Krajowej, w którego skład wchodzą: Zespół Szkół Zawodowych im. mjr. “Hubala”, VII Liceum im. Kamila Krzysztofa Baczyńskiego, Gimnazjum nr.5 i Szkoła Podstawowa im. 72 Pułku AK w Mniszku i Publiczna Szkoła Podstawowa im. Stefana Roweckiego “Grota”w Wysokiej. Komisja Młodzieżowa podejmuje działania mające na celu propagowanie historii o Armii Krajowej i jej idei patriotycznych wśród młodzieży poprzez inicjowanie spotkań z żołnierzami Armii Krajowej, rajdów szlakiem miejsc uświęconych bohaterstwem żołnierzy Armii Krajowej, rajdów szlakiem miejsc uświęconych bohaterstwem żołnierzy, mogił i pól bitewnych.

Wykaz szkół, organizacji  harcerskich i innych organizacji młodzieżowych im. Armii Krajowej:

Publiczna Szkoła Podstawowa im. Żołnierzy AK 72 Pułku Piechoty w Mniszku 26-625 Wolanów tel. (48) 618 63 12. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Suchej 26-670 Pionki. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Partyzantów Ziemi Kozienickiej 26-530 Garbatka Letnisko, ul. Lewandowicz 2. Publiczna Szkoła Podstawowa im. mjr. Henryka Dobrzańskiego ps. “Hubal”w Przydworzycach gm. Magnuszew. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej 26-434 Gielniów. Publiczna Szkoła Podstawowa im. kpt. Pil. Tomasza Sędzielowskiego w Baryczy 26-700 Zwoleń. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Żołnierzy spod Monte Casino 26-902 Grabów n/ Pilicą. Publiczna Szkoła Podstawowa im. 76 Pułku Piechoty Grodno 26- 902 Augustów tel.(48) 662 70 41. Publiczne Gimnazjum im. Kolumbów 26-630 Jedlnia Letnisko, ul. Słoneczna 5, tel. (48) 332 10 17. Zespół Szkół Zawodowych im. mjr. Henryka Dobrzańskiego ps.”Hubal”26-600 Radom, ul. Grzecznarowskiego 2 tel.(48) 363 57 00. VII Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, 26-600 Radom, ul.Powstańców Śląskich 4, tel.(48) 344 10 60. Publiczne Liceum Ogólnokształcące im. Armii Krajowej 26-800 Białobrzegi, tel.(48) 613 26 64.

Lekcje historii, spotkania z młodzieżą i ich udział w działalności Związku.
Przedstawiciele naszego związku uczestniczą w spotkaniach, uroczystych apelach patriotycznych, rajdach organizowanych przez Szkoły. Młodzież szkolna z pocztami sztandarowymi swoich Szkół bierze udział w patriotycznych uroczystościach i Mszach św. Organizowanych przez Związek. Ze swoimi opiekunami porządkują także miejsca uświęcone męczeństwem żołnierzy AK. Uczniowie chętnie uczestniczą w lekcjach historii na żywo.

Dnia 10 listopada 2009r. Zarząd Okręgu Radom ŚZŻAK przy współudziale władz miasta Radomia, NSZZ “ Solidarność”i pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polski Lecha Kaczyńskiego zorganizował uroczyste przekazanie Testamentu Żołnierzy i Obywateli Polskiego Państwa Podziemnego Młodemu Pokoleniu. Podczas uroczystości Przysięgę Żołnierzy Armii Krajowej odczytał żołnierz AK kpt. Edward Małachowski, ostatni rozkaz Komendanta Głównego AK gen. Leopolda Okulickiego ps. “Niedźwiadek” z 19.01.1945r. odczytała por. Stanisława Popiel, a treść Testamentu odczytał harcerz  ze szczepu Orląt Lwowskich. Mszę św. odprawił i homilię patriotyczną z udziałem uczniów wygłosił kapelan Armii Krajowej ks. Stanisław Sikorski. W imieniu pana Prezydenta RP Testament wręczył przedstawicielom młodego pokolenia Minister Władysław Stasiak – szef Kancelarii Prezydenta. Oprócz licznie zgromadzonych pocztów sztandarowych, młodzieży szkolnej i mieszkańców obecni byli parlamentarzyści i samorządowcy z Radomia i gmin ościennych. Nad całością czuwał kpt. Leon Etwert prezes ZO Radom ŚZŻAK i członkowie nadzwyczajni Koła nr. 2.
Najbardziej zaangażowane dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Szkoły i organizacje zostały wyróżnione Medalem Rady Ochrony Walk i Męczeństwa. Złotym medalem udekorowano sztandary: Harcerski szczep Orląt Lwowskich w Radomiu, Zarząd Regionu Ziemia Radomska NSZZ “Solidarność”, VII Liceum Ogólnokształcące im. K.K. Baczyńskiego w Radomiu, Publiczna Szkoła Podstawowa im. 76 Pułku Piechoty Grodno w Augustowie, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Płk. Dionizego Czachowskiego w Stromcu, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Księdza Kwiedziałkowskiego w Stromcu.

Komisja Socjalna 
Zbiera sie w celu rozpatrywania wniosków o pomoc materialną, odszkodowania i inne zgłoszone przez naszych członków. Ilość zapomóg finansowych. Z utworzonego przez Zarząd Okręgu funduszu socjalnego wypłacono 90 zapomóg na kwotę 21 380zł.: w 2004r. wypłacono 19 zapomóg na kwotę 4500zł., w 2005r. wypłacono 16 zapomóg na kwotę 3950zł., w 2006r. wypłacono 8 zapomóg na kwotę 1690zł., w 2007r. wypłacono 45 zapomóg na kwotę 10690zł., w 2008r. wypłacono 2 zapomogi na kwotę 550zł. 
Do Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie złożono wnioski dla 164 członków naszego Związku. Suma udzielonych zapomóg nie jest nam znana. Ilość skierowań do Domu Kombatanta lub opieki społecznej – 12. Ilość skierowań na leczenie specjalistyczne - nie skorzystano, zainteresowani leczyli się z własnej inicjatywy u specjalistów w zależności od schorzeń. Ilość skierowań na leczenie sanatoryjne – nie korzystano, zainteresowani korzystali indywidualnie na podstawie skierowań od lekarza leczącego. Ilość załatwionych pomocy ortopedycznych – nie korzystano.

Komisja imprezowa.

Wraz z Zarządem Okręgu przygotowuje plan imprez okolicznościowych, takich jak: uroczystości religijno – patriotyczne w rocznice wydarzeń związanych z AK, pielgrzymki, wycieczki do miejsc upamiętniających Ak, uroczyste spotkanie opłatkowe itd.
Organizacja dorocznych i okolicznościowych imprez. Zarząd Okręgu stara sie uaktywnić władze samorządowe i lokalne środowiska, aby wzięły na siebie odpowiedzialność za właściwe organizowanie okolicznościowych imprez związanych z Armią Krajową. W tym roku Zarząd Okręgu Radom był współorganizatorem następujących imprez: 14 lutego 2009r. uroczysta Msza Św. W rocznicę przemianowania ZWZ w Armie Krajową. 15 marca 2009r. uroczystości religijno – patriotyczne w rocznicę zbiorowego mordu mieszkańców Karolina, członków i sympatyków AK. 19 kwietnia 2009r. uroczystości religijno – patriotyczne w rocznice  zwycięskiej bitwy pod Molendami dnia 7 kwietnia 1944r. 17 maja 2009r. Pielgrzymka do Kałkowa – Godowa do Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej. Tam znajduje się tablica poświęcona Armii Krajowej. 24 maja 2009r. uroczystość religijno – patriotyczna w Wysokiej w rocznice egzekucji żołnierzy AK z oddziału “Rozłoga” i “Roberta”. 09 czerwca 2009r. uroczystość religijno – patriotyczna w rocznicę mordu na mieszkańcach Ziemi Radomskiej w Siczkach k/ Radomia. 14 czerwca 2009r. uroczystość w 65 rocznice publicznego rozstrzelania żołnierzy AK przy Rynku w Zwoleniu. 20 czerwca 2009r. uroczystość religijno – patriotyczna przy Kapliczce na Wykusie k/ Wąchocka i Msza Św. w intencji mjr. Piwnika ps. “Ponury”. 28 czerwca 2009r. uroczystość  religijno – patriotyczna w Białobrzegach k/ Radomia w 65 rocznicę aresztowania i rozstrzelania dowódców AK  Podobwodu “ Bory”. 23 sierpnia 2009r uroczystość religijno – patriotyczna w 65 rocznicę bitwy pod Ciechostowicami. 23 sierpnia 2009r. uroczystość religijno – patriotyczna w Mniszku w 70 rocznicę wyjazdu na Front 72 Pułku Piechoty. 9 września 2009r. Uroczysta Msza św. w rocznicę wyzwolenia Radomia. 13 września 2009r. uroczystość religijno – patriotyczna w Edwardowie odsłonięcia i poświęcenia  pomnika “Ku czci zamordowanych”. 04 października 2009r. uroczystość religijno – patriotyczna w Iłży i na Piotrowym Polu dla uczczenia pamięci bohaterskich obrońców  Iłży w 1939r. Oraz legendarnego dowódcy oddziałów partyzanckich AK Antoniego Hedy ps. “ Szary”i jego żołnierzy z Ak. 25 października 2009r. uroczystość religijno – patriotyczna w Makowcu k/ Skaryszewa związana z posadzeniem Dębu Katyńskiego i odsłonięciem pomnika poświęconego pamięci  posterunkowego Policji Państwowej Jana Żaka zamordowanego w Katyniu przy pomniku “Ku Czci Armii Krajowej”.

Pielgrzymki i wycieczki do miejsc Pamięci Armii Krajowej
Zarząd Okręgu zorganizował wycieczkę do Muzeum Powstania Warszawskiego z udziałem młodzieży szkolnej, na spotkanie z Prezydentem RP prof. Lechem Kaczyńskim w Pałacu Prezydenckim, pielgrzymkę do Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Kałkowie – Godowie, gdzie znajduje się płyta pamiątkowa poświęcona Armii Krajowej. Udział młodzieży w uroczystościach patriotycznych na terenie naszego Okręgu to także zwiedzanie miejsc Pamięci Narodowej i poznania ich historii.
Piesze i rowerowe rajdy “Szlakiem Walk Armii Krajowej”. W ostatnim czasie odbył się rajd pieszy szlakiem pod obwodu”Wanda” z udziałem uczniów i ich opiekunów ze szkół należących do Międzyszkolnego Klubu Historycznego im. Armii Krajowej , poprowadzony przez żołnierzy Ak – prezesa Koła Radom Adama Mazurkiewicza , Stanisławę Popiel i Franciszka Sołśnię. Odbył się także rowerowy rajd po Ziemi Iłżeckiej dla uczczenia pamięci bohaterskich obrońców Iłży w 1939r. Oraz legendarnego dowódcy Antoniego Hedy ps. “Szary” i jego żołnierzy AK.
Zjazdy i spotkania koleżeńskie.
Oprócz spotkań “opłatkowych” i “wielkanocnych” okazją do koleżeńskich spotkań są wyjazdowe uroczystości religijno – patriotyczne podczas, których jest czas na wzajemne wspomnienia w miłej i serdecznej atmosferze.


3.Współpraca z instytucjami lokalnymi.

Kościół.
Za zgodą władz Kościelnych ustanowiony został Kapelan Armii Krajowej ks. Stanisław Sikorski, który jest także członkiem koła ŚZŻAK w Radomiu. On i inni księża bardzo życzliwie współpracują z przedstawicielami ŚZŻAK. Przy okazji uroczystości religijno – patriotycznych i pogrzebowych w homiliach nawiązują do heroizmu żołnierzy AK, patriotyzmu młodego pokolenia i umiłowania Ojczyzny.

Wojsko Polskie
Na zaproszenie Zarządu Okręgu Radom ŚZZAK do udziału wojska polskiego w uroczystościach religijno – patriotycznych Dowództwo WP wyznacza w miarę możliwości asystę honorową tj. poczet sztandarowy, kompanię honorową i orkiestrę dętą. Obecność wojska na tych uroczystościach z salwą honorową budzi duże zainteresowanie szczególnie wśród młodzieży. Instytucje Państwowe:Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych . Współpraca układa się pozytywnie. Instytut Pamięci Narodowej. Współpraca układa się pozytywnie. Ministerstwo Obrony Narodowej. W zakresie organizacji uroczystości współpraca układa się dobrze. Za zgodą Ministerstwa w uroczystościach AK uczestniczy Kompania Honorowa WP i Garnizonowa Orkiestra Dęta WP, które dają powagi i ducha patriotyzmu szczególnie wśród młodzieży i w ten sposób najlepiej promują Wojsko Polskie. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Mimo usilnych starań nie otrzymujemy odpowiedzi na nasze wnioski. Administracje i samorządowe władze wojewódzkie, powiatowe, miejskie i gminne. Współpraca z władzami miasta i samorządu terytorialnego układa się dobrze. Pod patronatem Zarządu Okręgowego organizują uroczystości religijno – patriotyczne, udostępniają środki transportu, dofinansowują budowę miejsc pamięci AK i wykonanie pamiątkowych tablic, uczestniczą w uroczystościach religijno – patriotycznych itp.

Inne lokalne instytucje(Straż Pożarna, Policja, organizacje społeczne)
Współpraca z Policją układa się dobrze, szczególnie w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa podczas przemarszów i uroczystości religijno – patriotycznych. W organizowanych uroczystościach uczestniczą poczty sztandarowe Policji, Straży Miejskiej i Straży Pożarnej.


4.Ocena pozycji ŚZŻAK przez lokalne instytucje na terenie swojej działalności.

Według naszej oceny światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej cieszy się uznaniem wśród władz miejskich, samorządowych, szkolnych, kościelnych, służby zdrowia i leśników znajdujących się na terenie naszego Okręgu. Przejawia się to w różnorakiej pomocy, jaką otrzymujemy zwłaszcza przy organizowaniu uroczystości AK. Zapraszani jesteśmy na różne uroczystości organizowane przez  te instytucje, spotkania itp. Niektórzy kombatanci wyróżniani są pamiątkowymi medalami w uznaniu za ich bohaterstwo i propagowanie patriotyzmu wśród mieszkańców naszego miasta i Okręgu Radomskiego. 

Za Zarząd Okręgu Radom ŚZZAK
 Prezes Okręgu ŚZZAK

Leon Etwert